Engellilere Yönelik Standartlaşma Çalışmaları

Engellilerin, yaşamlarını bağımsız olarak sürdürebilmeleri ve hayatın her aşamasında, topluma katkı sunabilmeleri için erişebilirliğinin tasarlanması, planlanması ve uygulanması gerekmektedir. 

Birleşmiş Milletlerin, Engelli Sözleşmesine göre, engelli kişilerin insan haklarından ve temel özgürlüklerden tam ve eşit bir şekilde faydalanması gerekmektedir. Doğumla kazanılan onura, saygı gösterilmesi gerektiğine de vurgu yapmaktadır.

Bu yüzden, engellilere yönelik dünya standartlarının ortaya konulması ve uygulanması gerekmektedir. WDU (World Disability Union) yani Dünya Engelliler Birliği, bu standartların belirlenmesi ve uygulanması için çalışmaktadır. WDU ya da diğer adıyla DEB (Dünya Engelliler Birliği) altı kıtada, 65 ülkede, 120 kuruluş ile çalışmalarını sürdürmektedir. DEB, 9 Eylül 2011 ve 13 Eylül 2012 tarihlerinde  New York ta, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesine (BMEHS) Taraf Devletler 4. ve 5. Toplantılarında paralel etkinliklerle tüm dünyada uygulanması talebi ile tanıtılmıştır.

DEB’in yapmış olduğu çalışma şu an için engellilerin bir çok sorusuna ve ihtiyacına yanıt vermektedir. İster ulusal, ister uluslararası düzeyde olsun, her engellinin yaşamlarını bağımsız olarak ve hak ettikleri şekilde sürdürebilmeleri için, engelli haklarını ve “Engelliler İçin Evrensel Standartlar Kılavuzu” nu incelemeli, tam bilgi sahibi olmalıdır. 

Amaçlanan; hazırlanacak standartların ulusal ve evrensel boyutta kabul görmesi, bu şekilde  Büyük Şehir Belediyeleri, İlçe ve Belde Belediyeleri ile Kamu Kurumları sınırları içerisindeki, engelli ve yaşlıların topluma tam, etkin ve eşit katılımını sağlamaktır.

5825 sayılı Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesinin 9. Maddesi ve uyumluluk Kanunu, Birleşmiş Milletler Engelliler için Eylem Planı, Avrupa Konseyinin 1992 ve 2008 yıllarında kabul ettiği Avrupa Kentsel Şartı-1 ile Avrupa Kentsel Şartı-2 Kararlarına dayanılarak hazırlanmış olup, Büyükşehir Belediyeleri ve diğer Belediyelerin imar yönetmelikleri ile Kamu Kurumlarının yapım ve hizmet Yönetmelikleri dikkate alınmıştır.
Avrupa Kentsel Şartlarının birincisi 1992 yılında yayınlanmıştır. İçeriğinde, kentsel yenileme, büyüme, teknolojik dönüşüm, göç, işsizlik istihdam gibi sorunlar, ekolojik değerlere saygı, cinsiyet eşitliği, adil ve özgürlükçü, eşitlikçi sosyal ekonomik yaşam ve kent hakları bulunmaktadır. 27-29 Haziran 2008 tarihinde ise Strasbourg’da yerel yönetimler için rehber ve bağlayıcı bir karar metni olarak kabul edilip yayınlanmıştır.

DEB’in geliştirdiği ve ortaya koyduğu “Engelliler İçin Evrensel Standartlar Kılavuzu” ile Büyükşehir Belediyeleri ve diğer Belediyelerin sınırları içerisinde yasal zorunluluklar kapsamında yapılacak olan planlamalarda, stratejik planlarda, imar uygulama planlarında, plan notlarında, yapısal ve kentsel ölçekteki kamusal ve özel olabilecek kapalı, açık ve yarı açık alanlarında  uyulması hedeflenmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarının uyguladığı yönetmelikler ile “Engelliler İçin Evrensel Standartlar Kılavuzu” arasında oluşabilecek çakışmalar da doğal olarak önceliğin “Engelliler İçin Evrensel Standartlar Kılavuzu” na verilmesi beklenmektedir. 

DEB’in yapmış olduğu çalışma şu an için engellilerin bir çok sorusuna ve ihtiyacına yanıt vermektedir. İster ulusal, ister uluslararası düzeyde olsun, her engellinin yaşamlarını bağımsız olarak ve hak ettikleri şekilde sürdürebilmeleri için, engelli haklarını ve “Engelliler İçin Evrensel Standartlar Kılavuzu” nu incelemeli, tam bilgi sahibi olmalıdır. 

Tolga AKAGÜN

Bilgisayar Mühendisi